24.
●དྲི་བ།：སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་དང་དེང་རབས་ཚན་རྩལ་གཉིས་མཉམ་དུ་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་དགོས་ན། ཐབས་གང་འདྲ་བྱས་ན་ད་གཟོད་འགྲུབ་ཐུབ། དཔེར་ན་ལག་འཕྲིན་ཁ་པར་ནང་དུ་བོད་ཡིག་ཡོད་པ་ལྟ་བུ། ངས་བསམས་ན་འདི་ནི་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་རེད། མཁན་པོ་ལགས་ལ་དེའི་ཐད་ཀྱི་དགོངས་ཚུལ་གང་འདྲ་ཡོད།
●ལན།：སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་དང་དེང་རབས་ཚན་རྩལ་འདི་གཉིས་ལ།གལ་ཏེ་གཅིག་ཡོད་ན་ཅིག་ཤོས་མེད་པར་འགྱུར་བའི་གནས་ཚུལ་བྱུང་ན། དེ་ནི་ཧ་ཅང་ཡིད་སྐྱོ་དགོས་པ་ཞིག་རེད། དངོས་གནས་དེང་རབས་བཟོ་རྩལ་དང་ཚན་རིག་ལག་རྩལ་གྱི་འཕེལ་རྒྱས་ནི། མིའི་རིགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་སྔར་བྱུང་མ་མྱོང་བའི་མཐོ་ཚད་དུ་སླེབས་ཡོད་མོད། འོན་ཀྱང་མི་སྒེར་གྱི་བདེ་སྐྱིད་མཚོན་གྲངས་ཀྱི་ཆ་ནས་བཤད་ན། མི་རྣམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཡང་སྔར་བྱུང་མ་མྱོང་བ་ལྟ་བུ་ཞིག་འབྱུང་བཞིན་འདུགའདི་ནི་གཙོ་བོ་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་དང་དེང་རབས་ཚན་རྩལ་གཉིས་ཆ་མི་སྙོམས་པ་ལས། བྱུང་བའི་མཇུག་འབྲས་དམིགས་བསལ་བ་ཞིག་རེད། ན་གཞོན་མང་པོ་ཞིག་གིས་ད་དུང་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཀྱི་རིན་ཐང་ངོས་ཟིན་ཀྱིན་མི་འདུག་པས། ཐོག་མར་རིག་གནས་འདི་དག་གི་རིན་ཐང་ངོས་ཟིན་དགོས་པ་ཡིན། གཉིས་པ་དེང་རབས་དཔལ་ཡོན་གྱི་ཁྲོད་དུ། སེམས་རྣམ་པར་གཡེང་བྱེད་ཀྱི་གཏམ་བཤད་དང་རྒྱུ་ཆས་སོགས་རྒྱུ་རྐྱེན་མང་པོ་ཡོད་པས། དེ་དག་གི་ཉེས་དམིགས་ངེས་པར་དུ་ཤེས་དགོས། གསུམ་པ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ལ་བརྟེན་ནས། སྲོལ་རྒྱུན་མི་ཉམས་པའི་གཞི་རྩའི་སྟེང་དུ། དེང་རབས་ཚན་རིག་ཚུལ་མཐུན་གྱིས་བེད་སྤྱོད་བྱེད་རྒྱུ་དེ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་རེད། ལག་འཕྲིན་ཁ་པར་ལ་དཔེར་བཞག་ན། རྙིང་ཞེན་ཆེ་བའི་བླ་མ་འགའ་རེས། ལག་འཕྲིན་ཁ་པར་ནང་དུ་ཆོས་བཀླགས་ན་ཡང་ཧ་ཅང་མི་ལེགས་པར་སྙམ་མོད། དེ་འདྲའི་བསམ་ཚུལ་དེ་གུ་དོག་དྲག་པས་དགོས་དོན་མི་འདུགདེང་སང་བོད་ཡུལ་གྱི་བླ་མ་མང་པོས་ཀྱང་ཆོས་ཁྲིད་གསུང་སྐབས། རྩིས་འཕྲུལ་དང་ལག་འཕྲིན་སོགས་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་པས། དེ་ལ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་དགག་པ་དང་ངོ་རྒོལ།དང་ལེན་མི་བྱེད་པའི་དགོས་པ་མི་འདུགཆེས་གལ་ཆེ་བ་ནི་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་དེ་རྒྱུད་འཛིན་བྱ་དགོས་པ་ཡིན། དེ་ལ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་དགག་པ་བཏང་བཞག་ནའང་མི་འགྲིག་པས།སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ལ་གནོད་སྐྱོན་མེད་པའི་རྨང་གཞིའི་ཐོག་ཏུ། དེང་རབས་ཚན་རིག་བེད་སྤྱད་དེ་དོན་ལྡན་གྱི་བྱ་བ་སྒྲུབ་རྒྱུ་དེ་ཧ་ཅང་བཟང་བ་ཡིན། དེང་སང་མི་མང་པོ་ཞིག་གིས་དེང་རབས་ཚན་རྩལ་གྱི་འཕེལ་རྒྱས་ལ་མཐོང་ཆེན་བྱེད་ཀྱིན་འདུགགལ་ཏེ་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་དང་ཟུང་འབྲེལ་བྱེད་ཐུབ་ན། དེ་ནི་གཤོག་ཟུང་ལྡན་པའི་འདབ་ཆགས་ཀྱིས་ནམ་འཕང་གཅོད་པར་ལྟར་དཀའ་བ་མེད། གལ་ཏེ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཤེས་ལ་མ་བརྟེན་ན། སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཉམས་རྒུད་དུ་འགྲོ་བ་ཧ་ཅང་མྱུར་བས། ཚུལ་འདི་ལྟར་མུ་མཐུད་དུ་སོང་ན། མིའི་རིགས་ཀྱི་བདེ་སྐྱིད་ལའང་སེམས་ཁྲལ་བྱེད་དགོས་ཐུག་འདུག
དབྱིན་ཇིའི་ཨོག་སི་ཕོར་ཌི་སློབ་ཆེན་ཆེན་མོ་གྱི་འཆད་འཁྲིད་ལས་བཏུས།། 
●问：传统文化和现代科技要同时发展，但怎样才能做到呢？比方说手机里面有藏文，我认为这是非常好的，堪布您是怎么看待的？
●答：传统文化和现代科技，如果出现一者存在、另一者灭亡的情况，那会让人倍感痛心。的确，现代工艺和科学技术的发展，达到了人类史无前例的高度，但从个体的幸福指数而言，人们所受的痛苦也是史无前例的。这是因为传统文化，和现代科技的不平衡所导致的特殊后果，很多年轻人还没有认识到传统文化的价值。所以首先要认识到这些文化的价值。第二，现代文明中有很多让人散乱的言论和资金等许多因素，所以必须要了知其过患。第三，依靠智慧和方便，在不丢失传统的基础上，合理利用现代科学是非常重要的。以手机为例，有些过于保守的上师认为，念诵手机里面的经文也觉得非常不好，这种想法过于狭隘，且没有必要，现在藏地很多上师讲法的时候，也用电脑和手机，对此没必要一味地制止、反对和拒绝。最重要的是，要继承传统文化，一味的反对和拒绝是不对的，在不破坏传统文化的基础上，利用现代科学，做一些有意义的事是很好的，现在有许多人，非常重视现代科技的发展，如果能和传统文化相结合，便如鸟翼俱全，翱翔就不是难事。如果不依靠智慧和方便，传统文化的流失非常快，照此下去，恐怕人类的幸福就堪忧了。
选自：英国牛津大学演讲2015.10.13